Boğaz İltihabı Nedir? Nasıl Tedavi Edilir?

Boğaz İltihabı Nedir? Nasıl Tedavi Edilir? Boğaz İltihabı Sebepleri Nelerdir? Boğaz İltihabı Semptomları (belirtileri) Nelerdir? Boğaz İltihabı İçin Ne Yapılmalı? Kış aylarına girmeye başladığımız bugünlerde insanlar mevsimin sıcaktan soğuğa geçiş döneminde epeyce rahatsızlanırlar.Bu rahatsızlıkların en çok rastlanılanı Boğaz iltihabıdır. Bizde bu yazımızda bu konudan ayrıntılı olarak bahsettik.Detaylar yazımızda.



Boğaz İltihabı

Günlük yaşamda en sık görülen sağlık sorunlarından biri farenjittir. Özellikle soğuk havalarda toplumda daha sık görülen boğaz iltihabı (farenjit), zamanında tedavi edilmezse daha ciddi sağlık sorunlarına neden olabilir. Bu nedenle farenjitin nedenlerini ve semptomlarını bilmek ve bunun tedavisi için neler yapılabileceğini bilmek sağlığımız için çok önemlidir.

Boğaz İltihabı Nedir? Nasıl Tedavi Edilir?

Tıpta akut tonsillit ve farenjit olarak adlandırılan boğaz iltihabı, anatomik olarak nazofarenks olarak adlandırılan bölgenin iltihaplanmasıdır ve gırtlak (larinks) çeşitli faktörlerden kaynaklanır. Bu bölge anatomik olarak bademcikleri ve boğaz çevresini (orofaringeal kısım dahil tüm boğaz) içerir. Enflamatuar reaksiyona neden olan faktörler, virüsler, bakteriler ve mantarlar gibi çeşitli mikroorganizmaların enfeksiyonlarının yanı sıra bazı romatolojik ve immün hastalıklar olabilir.


Boğaz İltihabı Sebepleri Nelerdir?

Vücudumuzun dış etkenlere karşı koruyan savunma bölgeleri vardır. Birincisi, yeme-içme için ilk giriş noktası olan ağız. Ağzın hemen arkasında bademcikler bulunur. Vücudun savunma hücreleri açısından zengin bir dokudur. Bu doğrultuda bademcikler ağızdan alınabilen mikroorganizmalara karşı vücudun ilk savunma hatlarından biridir. Bu arada çeşitli mikroorganizmalar bademciklerde veya boğaz dokularında ağız arkasında birikerek enfeksiyonlara neden olabilir. Benzer şekilde, okul çocukları genellikle başkalarıyla yakın temas içinde olduklarından hapşırma ve öksürme gibi hava yolu sıvıları çevreye yayıldığında çok çeşitli mikroorganizmalarla karşılaşma eğilimindedirler. Bu nedenle farenjit özellikle bu yaşta daha sık görülür.

Farenjite mikroorganizmalar neden oluyorsa, altta yatan durum, neden olduğu enfeksiyonun türüne bağlı olarak değişir. Bazı mikroorganizmalar sağlıklı insanlarda doğrudan iltihaplanmaya neden olabilirken, bazıları vücudun bağışıklığı düşük olduğunda enfeksiyona neden olabilir. Ayrıca altta yatan çeşitli immünolojik veya romatizmal hastalıkların varlığında farenjit, herhangi bir mikroorganizma ile enfeksiyon olmaksızın gelişebilir. Tüm bu nedenlerden dolayı farenjit varlığında hastanın uzman bir hekim tarafından değerlendirilmesi son derece önemlidir.

Ayrıca, boğaz ağrısının nedeni tespit edildikten sonra, uygun şekilde tedavi edilmezse, yaşamı tehdit eden başka sağlık sorunları ortaya çıkabilir. Bu nedenle farenjit vakalarında vakit kaybetmeden sağlık kuruluşuna gitmek çok önemlidir.

Streptococcus Gibi Bakteriyel Enfeksiyonlar:

Halk arasında “beta mikropları” olarak bilinen Streptokok enfeksiyonları, farenjitin en yaygın nedenlerinden biridir. Farenjit vakalarının %15-30’undan steptokok enfeksiyonları sorumludur. Ayrıca travma sonucu difteri çubukları, ağızda oluşan anaerobik bakteri ve mikoplazma gibi bakteriyel enfeksiyonlar da farenjite neden olabilir.

Adenovirüs gibi viral enfeksiyonlar:

Virüsler, toplumda meydana gelen farenjitin en yaygın nedenidir. Bunlar arasında adenovirüsler, Coxsackie virüsleri, EBV öpüşme patojeni ve CMV bulunur.

Candida gibi mantar enfeksiyonları:

Özellikle immün sistemi baskılanmış hastalarda fırsatçı enfeksiyonlara neden olan Candida gibi mantarlar şiddetli boğaz ağrısına neden olabilir.


Kawasaki hastalığı gibi bağışıklık hastalıkları:

Bazı sistemik hastalıklarda, boğaz dokularında enfeksiyon olmaksızın enflamatuar reaksiyon gelişebilir.

Ayrıca bazı hastalıklar farenjitle karıştırılarak boğaz ağrısına neden olabilir. Bunlar arasında tiroid bezi iltihabı (tiroidit), gastroözofageal reflü hastalığı ve çeşitli boğaz tümörleri bulunur.

Boğaz ağrısına neden olan çeşitli durumlarda, özellikle bakteriyel enfeksiyonlarda farenjit, zamanında tedavi edilmezse yaşamı tehdit edebilecek daha ciddi sağlık sorunlarına neden olabilir. Bunlar, çocuklarda akut romatizmal ateş (romatizmal kalp hastalığı), böbrek hasarına neden olan glomerülonefrit; Ayrıca apse, menenjit, orta ve iç kulak enfeksiyonları, beyin damarlarında pıhtılaşma, hidrosefali gibi ciddi sağlık sorunları sayılabilir.

Boğaz İltihabı Semptomları Nelerdir?

Farenjitin klinik semptomları, iltihaplanmaya neden olan faktöre bağlı olarak değişir. Ancak aşağıdaki belirtilerin sıklıkla görüldüğü söylenebilir:

  • Boğaz ağrısı: Bu, boğaz ağrısının en yaygın semptomudur. Bu, hastalığın ciddiyeti ile doğru orantılı olarak görülebilir. Yutma zorluğueşlik edebilir veya sürekli görüntülenebilir.
  • Ateş ve titreme: 38 derece ve üzeri ateş yaygındır. Ateş artışına titreme eşlik edebilir. Ateşin varlığı bakteriyel enfeksiyon fikri verirken bazı viral enfeksiyonlarda da görülebilir.
  • Yutma güçlüğü: Genellikle boğaz ağrısıyla birlikte seyreder. Yutma güçlüğü boğazdaki şişlik nedeniyle kanalın ağrı veya daralmasına bağlı olabilir.
  • Öksürük: Öksürük refleksi, boğazda gırtlağı tahriş eden iltihaplı bir reaksiyon nedeniyle ortaya çıkabilir. Benzer şekilde burundan damlamanın eşlik ettiği iltihaplarda da görülebilir.
  • Burun veya boğaz akıntısı: Burun akıntısı veya boğaz akıntısı, özellikle viral enfeksiyonların neden olduğu iltihaplanma ile ilişkilendirilebilir.
  • Burun tıkanıklığı: Genellikle viral bir enfeksiyonun neden olduğu iltihaplanma ile birlikte burun veya burun akıntısı ile ortaya çıkar.
  • Gözlerde yırtılma ve kızarıklık: Yine viral enfeksiyonlar sonucu gözlerde konjunktivit, yırtılma ve kızarıklık meydana gelebilir.
  • Zayıflık – Yorgunluk: Enflamatuar cevabın sistemik etkisi olarak hasta kendini zayıf ve bitkin hissedebilir.
  • Şişmiş boğaz – bez oluşumu: Enflamatuar bir reaksiyon sonucunda boyun bölgesindeki lenf düğümleri şişer ve boğazın şişmesine neden olur. Aynı şekilde bademciklerin şişmesi de boyunda hissedilebilir veya yutma güçlüğü ile birlikte yutulduğunda hissedilebilir.
  • Boyun veya kulak ağrısı: Boğazdaki dokular orta kulak veya boynun anatomik yapılarına çok yakın olduğu için bu bölgelerde iltihap nedeniyle ağrı gelişebilir.
  • Deri döküntüsü: Bazı bakteriyel veya viral enfeksiyonlar deride kızarıklık ve kızarıklığa neden olabilir. Bunlar arasında çocukluk çağı roseola, altıncı hastalık, el ve ayak hastalığı gibi viral hastalıklar ve kızıl ateş bulunur.
  • Baş ağrısı: Farenjite sıklıkla baş ağrısı eşlik edebilir.
  • Mide bulantısı – Kusma: Hastalar, mide bulantısı ve kusmanın yanı sıra yutma güçlüğü, ateş, boğaz ağrısı ve şişlik yaşayabilir.
  • Karın ağrısı: Bazı hastalarda, özellikle viral enfeksiyonların seyrinde, abdominal lenf düğümlerinin etkisine bağlı olarak karın ağrısı ve ishal gelişebilir.
  • Kaslarda ve eklemlerde ağrı: Vücuttaki kas ve eklemlerde aşırı ağrı ve sızılar ile halsizlik ve yorgunluğa bağlı semptomlar sıklıkla görülür.
  • Ses kısıklığı: Ses kısıklığı, gırtlak kanalının daralması, burun akıntısı ve öksürük gibi şikayetlerle birlikte boğaz şişmesi ile kendini gösterir.



Boğaz İltihabı Tedavisi Nasıl Yapılır?

Tercih edilen tedavi yöntemi, farenjite neden olan altta yatan hastalığın belirlenmesine bağlıdır. Her boğaz ağrısına aynı tedavi veya antibiyotik tedavisi verilmez. Farenjitin iyileşmesi ve tedavide maksimum etkinliğin sağlanması için doğru teşhis ile doğru tedaviyi planlamak gerekir.

Bakteriyel enfeksiyonlar soruna neden oluyorsa önce antibiyotik tedavisine başlanır. Burada önemli olan, farenjite neden olan bakteri türünün belirlenmesidir. Bazı bakteri türleri çeşitli antibiyotiklere dirençli olabileceğinden, uygulanan tedavinin etkinliği önceden yapılması gereken kültüre ve direnç testine bağlıdır. Bu amaçla, bir bakteri enfeksiyonundan şüpheleniliyorsa, hastanın boğazından kültür alınır ve sonuçlar antibiyotik direnci açısından test edilir. Sonuca göre uygun antibiyotik belirlenir ve reçete edilir.

Sorunun nedeni viral enfeksiyonlar ise, sıklıkla semptomatik tedavi ile hastayı rahatlatır ve dinlenme önerilir. Farenjite neden olan viral ajanlar için antiviral ilaçlar geliştirilmediği için böyle bir tedavi kullanılmamaktadır. Viral farenjitte hastalar genellikle 7-10 gün içinde farenjiti yenerler. Bu nedenle bu gibi durumlarda semptomatik tedavi yeterlidir.

Başka nedenler varsa, bu hastalıklar için özel tedaviler kullanılır. Ayrıca hastalara genellikle ağrı kesici ve iltihap önleyici ilaçlar reçete edilir. Hastalara bol sıvı içmeleri ve yatakta istirahat etmeleri tavsiye edilir.

Boğaz İltihabı İçin Ne Yapılmalı?

Bir doktor tarafından tedavi planlanmasına ek olarak, farenjit evde bireysel olarak tedavi edilebilir. Bu anlamda şunları yapabilirsiniz:

  • Dinlenme: Yatak istirahati vücudun bağışıklığını etkili bir şekilde geri kazandırır ve yenilenmeyi hızlandırır.
  • Bol sıvı alımı: Boğazdaki dokuların kurumasını engelleyerek bölgenin yenilenmesini hızlandırır. Ayrıca farenjite eşlik eden ateş gibi semptomlar vücudun hızlı bir şekilde sıvı kaybetmesine neden olduğu için bağışıklık sistemini ve vücut sağlığını güçlendirmek için de önemlidir.
  • Sıcak ve soğuk yiyecekler yemek: İltihap nedeniyle boğaz dokularının şişmesini önlemek için sıvı başta olmak üzere sıcak ve soğuk yiyecekler yemek semptomların giderilmesinde etkilidir.
  • Hava nemlendirme: Kuru hava, boğazdaki dokularda tahrişe yatkın olduğundan soğuk buharla nemlendirilebilir. Diğer bir yöntem ise radyatöre ıslak havlu asmaktır.
  • Tuzlu su ile gargara yapmak: Biraz tuz ile hazırlanmış tuzlu su çözeltisi ile gargara yapmak rahatsızlığı azaltmada faydalı olabilir.
  • Boğaz tahrişini önleme: Sigara dumanı gibi boğaz dokularını tahriş eden faktörlerden kaçının.
  • Pastil kullanımı: Farenjitin neden olduğu boğaz ağrısını gidererek yutma güçlüğünü azaltmada etkili olabilir.
  • Ekinezya çayı: Farenjit için bitkisel tedavilerden Ekinezya, en iyi bilinen ve en etkili bitkisel tedavidir. Özellikle çay ile birlikte tüketilen ekinezya, farenjite benzeyen rahatsızlıkları hızla ortadan kaldırır. Ekinezya çayı ayrıca farenjitin iyileşme süresini kısaltır. Goldenseal bitkisi ile birlikte tüketilen ekinezya çayı, farenjite karşı son derece iyidir. Ekinezya çay olarak tüketilebilir veya boğazda ekinezya püskürtülerek tedavi edilebilir.

Farenjiti gösteren rahatsızlıklarınız varsa, derhal uzman bir doktorla tıbbi bir tesise gitmelisiniz.


Boğaz İltihabı Tanı Yöntemleri Nelerdir?

Bazı farenjit türleri fizik muayene sırasında teşhis edilebilirken, fizik muayeneye ek olarak bazı farenjit yöntemleri gerekebilir. Genel olarak farenjit, boğaz ağrısı, ateş, halsizlik ve yutma güçlüğü gibi semptomlar göründüğünde akla gelen ilk hastalıktır. Bu durumlarda detaylı hasta öyküsü fizik muayene ile belirlenebilir ve gerekirse hastalığın özellikle bakteriyel olup olmadığını ayırt etmek için testler yapılır. Doktor, beta testi gibi hastalığın kaynağını belirlemek için testlerin yapılmasını isteyebilir. Bu yöntemler, hastalığın viral mi yoksa bakteriyel mi olduğunu anlamanıza yardımcı olduğundan, doğru tedavi yöntemini belirlemenize yardımcı olur. Farenjitin altında yatan başka bir hastalık varsa veya farenjit başka bir hastalıkla birlikte ortaya çıkarsa, bu hastalıkları teşhis etmek için ek tanı yöntemleri kullanılabilir.

Boğaz İltihabı Bulaşıcı Mıdır?

Farenjitin hem viral hem de bakteriyel formları bulaşıcıdır. Farenjite neden olan bakteriler genellikle burun ve boğazda yaşar. Durumu olan bir kişi öksürdüğünde veya hapşırdığında, havaya küçük virüs veya bakteri damlacıkları salgılar. Kişi bu havayı soluduğunda enfeksiyon kapabilir. Bundan dolayı hastalık taşıyan kişilerin iyileşme süresi boyunca toplu taşıma kullanmamalı ve kalabalık alanalara girmemelidir.


Boğaz İltihabı Bebeğe Geçer Mi?

Bebeklerde anneleri ve babaları üzen farenjit görülebilir. Boğaz, ağız ve burun veya üst solunum yollarının iltihaplanması bebekler için zor bir durumdur. Bebeklerde kronik farenjit kısa sürede geçebilir ancak ebeveynler önlem almazsa hastalık daha da kötüleşebilir. Farenjit semptomları ateş, kusma ve abdominal rahatsızlıktır. Bir uzman tavsiyesi üzerine farenjitin şiddetine göre ilaç kullanmak çocuğunuzu rahatlatacaktır. Çocuğunuzun farenjiti olduğu durumlarda mutlaka ellerinizi yıkamalı ve kaldığı odayı havalandırmalısınız. Ayrıca bebeğinize içirdiğiniz suyun ılık olduğundan emin olun.

Farenjit nedir, nasıl tedavi edilir merak ediyorsanız Farenjit Nedir? Nasıl Tedavi Edilir? başlıklı makalemize göz atabilirsiniz. Farenjit ile alakalı daha fazla bilgi almak için saglik.gov.tr ‘yi ziyaret edebilirsiniz.