Zeytin Ağacının ve Meyvesinin Mitolojik İncelemesi

zeytin

Zeytin, dünyada kesimi ilk yasaklanan ağaçtır. Ülkemizde ege bölgesinde daha yoğun üretilmektedir. Fakat Akdeniz bölgesinde özellikle de Hatay çevresinde zeytin üretimi oldukça popülerdir. Zeytin ağacının tarihi, nasıl yetiştirildiği, genellikle Akdeniz ikliminde yetişen bu bitkinin mitolojik inanışlardaki değerlerini bu yazımızda ayrıntılı olarak işleyeceğiz.

Zeytin Ağacının Tarihsel Değeri

Bu ağaç ülkemiz ve tüm dünya için özel bir anlam ifade etmektedir. Tevrat, İncil ve Kur’an’da da adın geçen zeytin dünyanın en kutsal ağaçlarından sayılmaktadır. Tam kesinliği olmasa da 10.000 yıl önce dünyada var olmaya başladığı tahmin edilir. Eski mısır ve antik yunanda oldukça önemli bir bitki ve figürdür. Dünyada ise kesimi ilk yasaklanan ağaçtır. Bazı dönemlerde kesen kişilerin ölüm cezası ile cezalandırıldığı bilinir. Zeytin ağacının farklı din ve mitolojilerdeki anlamlarını biraz daha ayrıntılı olarak alt başlıklarda inceleyelim.

Antik Yunan İçin Zeytin Meyvesinin ve Ağacının Önemi

Yunana mitolojisinde bu ağacın oldukça önemli bir yeri vardır. Dönemin Yunanlıların inanışlarına göre her şehir bir tanrı tarafından korunmaktadır. Günümüzdeki Atina şehrinin hangi tanrı tarafından korunacağı tanrıların tartışmasına sebep olur. Tanrıların tanrısı olan Zeus bu durum ile ilgili olarak Atina kentine en faydalı şeyi yapacak tanrının o kentinin koruyucusu olacağını söyler. İki büyük tanrı olan Poseidon ve Athena bu yarışta rakip olurlar. Poseidon, denizlerin tanrısı olarak bilinir. Fakat biraz karışık bir tanrıdır ve hem iyiliği hem de kötülüğü davranışları ile temsil eder. Athena ise bilgeliğin, sanatın ve aklın tanrıçası olarak bilinir.

Poseidon ’un bu yarışlardaki davranışları farklı şekilde anlatılmaktadır. Fakat Athena’nın davranışı her rivayette sabittir. Athena bu yarış için zeytin ağacı eker. Bu ağaç o zamana kadar dünyada bulunmayan bir ağaçtır. Ağacın meyvesi yenebilir, yağı çıkarılabilir, gölgesinde serinleyip ve odunu yakılabilir düzeydedir. Ağacın meyvesinden elde edilen yağlar oldukça besleyicidir. Aynı zamanda yaralara sürülüp iyileştirebilme ve kandillerde yakılarak etrafı aydınlatabilmektedir. Bu ağaçlar çok uzun yıllarda yaşayabilmektedir.

Poseidon ise bu yarış için bir at yaratır. Yarattığı at oldukça güçlü ve hızlıdır. Savaşlarda kente büyük bir avantaj kazandıracaktır. Fakat yüce tanrı Zeus bu yarışın galibiyetini Athena’ya verir. Bu duruma sinirlenen Poseidon mızrağını Atina’da bulunan bir tapınağa sağlayıp her tarafı deniz suyu ile kaplar.

Sonraki yıllarda Atina’nın işgal edilip yakılması ve bu yıkımdan sonra bile zeytin ağaçlarının var olması Athena tarafından ekilen ağaçların, yine bu tanrıça tarafından ölümsüz kılındığına inanılmasına sebep olur.

Roma için Zeytin Ticareti

Roma İmparatorluğu çok hızlı bir biçimde büyümüş ve Osmanlı İmparatorluğuna kadar uzun yıllar bazı bölgelere hükmetmiştir. Bu hükmü bu denli hızlı ve uzun kılan şey zeytin ticaretidir. Bu ticaret Roma kültürüne o denli işlemiştir ki birçok Roma hükümdarı kendilerini bu ağacın dallarından yapılmış taç ile resmetmişler ve yine bu dalları paralarında kabartma olarak kullanmışlardır.

Mısır İmparatorluğu İçin Zeytin Ağacının Önemi

Dünyada zeytin ekimini ve yağını kullanma işlemi ilk Mısırlılar tarafından yapılmıştır. Tarihi araştırmalarda bulunan en eski zeytin değirmeni mısırda bulunmuştur. Aynı zamanda yapımı milattan önceki yıllara dayanan piramitlerinde duvarlarında bu ağacın ekimi, bakımı ve meyvesinin işlenmesi resmedilmiştir.

6000 yıl önce bu ağacın ekilmesi ve meyvesinin işlenmesini bütün topluluklardan önce mısırlıların yaptığı bilinir. Mısırlılardan zaman içerisinde Filistinlilere ve Yunanlılara yayılmış olan bu tarımı eski bir Mısır tanrıçası tarafından Mısırlılara öğretildiği rivayet edilir. Tutankamun ve III. Ramses’in bu ağaç ile ilgili bulunan yazıları vardır. Aynı zamanda Tutankamun’un cenazesi zeytin dalları arasında taşınmış ve bu durumu tasvir eden resimler günümüze kadar gelebilmiştir.

Mısır İmparatorluğu’nun yaşadığı dönemlerde dünyaya hükmedebilecek kadar büyümesi ve güç kazanması bazı tarihçilere göre bu ağacın tarımını yapmaları ile bağdaştırılır.

Nuh Tufanı ve Zeytin Dalı

Bütün dinlerde ve mitolojilerde yeri olan bu ağaç Nuh Tufanında da oldukça önemli bir yeri vardır. Tufandan korunmak için birçok canlıyı gemisine dolduran Nuh Peygamber, tufanın bitip bitmediğini anlamak için belli aralıklar ile güvercinleri salıp karanın varlığından haberdar olmaya çalışır. Bir gün güvercinlerden birisi ağzında zeytin dalı ile gemiye döner ve o günden sonra tufana bile dayanmış olan ağacın bu dalı ölümsüzlüğün simgesi haline gelir.

Yunan mitolojisinde de akıl ve bilgi tanrıçası Athena tarafından ekildiği ve Poseidon ile aralarında savaş olmamasını sağladığı için de barışı simgeler.

E-bültene Abone Ol Merak etmeyin. Spam yapmayacağız.

İlgili Yazılar



Giriş Yap